محراب - گودىاى در ديوارى كه سوى كعبه است ، كه مسلمانان به هنگام نماز خواندن رو به آن سو مىايستند - ديده مىشود . محراب در هر مسجد هست ، و در مسجد شاه براى رو به قبله در آمدن شبستان اصلى ، محور بنا را به طرز و طرحى استادانه به سوى جنوب غرب برگردانده‌اند . در اين بنا هم ، مانند همهء آثار كهن ، كاشىها جابه‌جا افتاده و ريخته ، يا كه اثر تعمير و بازسازى خوب پيداست ؛ اما اين از جلوهء چشم‌گير و دل‌انگيز اين عمارت تاريخى هيچ نمىكاهد . كاشىكارى اين مسجد با طرح و ميناى خيره‌كننده و زيبا و هماهنگى رنگ‌هاى آبى و سبز تيره و روشن ، و طرح و ترتيب نقش نوشته‌ها در پيشانى بنا و ميان نقش‌هاى ديوارها و منارها ، بر رويهم تركيب و تلفيقى هنرمندانه و منسجم دارد ، و نمونه‌اى برجسته از اوج و شكوه خلاقيّت هنرى است . عالىقاپو ؛ سمفونى عشق شاهانه در غرب ميدان شاه ، عمارت عالىقاپو است . جلوى اين ساختمان به شكل طاق و ايوانى بزرگ است با ستون‌هاى چوبى ، مانند غرفهء بالاى تماشاخانه‌ها ( در اروپا ) ، كه به ميدان در پايين نگاه مىكند . شاه عباس بزرگ بارها به اين ايوان به ديدن چوگان بازى ، اسب‌دوانى ، جنگ حيوان‌ها و ديگر بازىها و مسابقه‌ها مىآمد ، و در موسم نوروز در اينجا به پذيرش سلام بلندپايگان و وزيران مىنشست . رسم سلام شاه هنوز در دربار ايران مانده است ، و شايد كه او هم ( چنان كه امروز ) در سلام نوروز در اينجا سكهء طلاى تازه ضرب شده به باريافتگان عيدى مىداد . عالى قاپو امروزه محل ادارهء مركزى شهربانى ( اصفهان ) است . نام عالىقاپو كه تركى است و مترادف « باب عالى » ، شايد كه از همتاى اين عمارت در پايتخت عثمانى - كه حرم و اندرونى سلطان است - گرفته شده باشد ، چرا كه كاشىها ( و نقاشىهاى ديوارى ) اين ساختمان تصاويرى از مجالس و اسباب عيش و بزم دارد . بالاترين طبقهء اين بنا ، تالار اجراى موسيقى است ، و ديوار اينجا سراسر خانه‌بندى